Büyük bir heyecan ve mutlulukla yola çıktık. İlk durağımız Üsküp oldu. Üsküp’ü “yorgun kent” olarak tanımlamak istiyorum. Vardar Nehri yatağı üzerine kurulan bu şehir, tarih boyunca pek çok acıya, gözyaşına şahitlik etmiş. Üsküp’te gözüme ilk çarpan Fatih Sultan Mehmed Köprüsü (Taşköprü) oldu. Bu köprünün bir tarafı Osmanlı mahallesine diğer tarafı ise bugünkü Üsküp’e bağlanır. Köprünün ihtişamını gölgelemek adına köprünün çevresinde pek çok heykel ve başka köprüler inşa edilse de köprü tüm heybetiyle karşınızda duruyor. Osmanlı mahallesinde gezinirken pek çok camiyi ziyaret etme imkânı bulduk. Taşlı sokaklarda yürürken Osmanlı ruhunun hâlâ bazı medreselerde, camilerde ve dahi sokaklarda yaşadığını hissettim.

Zevki selimin bir tezahürü olarak: Alaca Cami. Bu cami hakkında ne yazsam bir tarafı hep eksik kalacaktır eminim. Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan bu mabet Makedonya’nın en güzel simgelerinden biridir zannımca.

Makedonya’ya gelip de yöresel lezzetlerini tatmamak olmazdı. Trileçesi, köftesi bir yana yediğim elmalı dondurmanın tadı hâlâ damağımda.

Hüznün ve Huzurun Ülkesi: Bosna

Makedonya maceramızı sonlandırdıktan sonra Bosna için yola koyulduk. Bosna’ya yaklaştığımız her bir kilometrede heyecanım ketbekat artıyordu. Uzun bir yolculuğun ardından nihayet Bosna’ya varmıştık. Bosna’da olduğumun idrakine varamamıştım, ta ki Başçarşı’nın süsü olan sebili karşımda görene kadar... Yıllardır içimde hiç görmediğim Bosna’nın özlemini taşıyordum. Saraybosna sokaklarında gezinirken sanki yıllardır orada yaşıyormuş gibi hissettim.

Bosna’da savaşın izlerini görmek hâlâ mümkün. Komünist rejim döneminde bombalanan binaların dış yüzeylerinden tahribatın büyüklüğü anlaşılır cinsten. Bugün hâlâ o binalarda insanların yaşadığını bilmek hüzünlü hissettirdi. Kim bilir kaç gözyaşına, kaç acıya, kaç ayrılığa tanıklık etti o duvarlar...

Saraybosna’yı gezerken ilk durağımız Hacı Hüsrev Bey Cami oldu. Bu cami tüm ihtişamıyla bizleri karşıladı. Bu camide dikkatimi iki unsur cezbetti. Bunlardan ilki şadırvanın üst kısmında 8 farklı hat yazısıyla Enbiya Sûresi’nin otuzuncu ayetinin yazılmış olması; ikinci unsur ise camiyle beraber inşa ettirilen ve güneş hesabıyla çalışan saat kulesiydi. Saraybosna’da ziyaret ettiğimiz her bir cami bizi huzur ve sekinetle karşıladı. İçimi burkan bir detaydan da bahsetmek istiyorum. Camiler, olası bir saldırıya karşı vakit namazları dışında kapalı tutuluyor.

Bosna denince hemen hemen hepimizin aklına Bilge Kral Aliya İzetbegoviç gelir. O yalnızca bir komutan değil aynı zamanda devlet adamı, yazar ve çağının çok ötesinde bir mütefekkir de.

Yakın çevrem Aliya İzetbegoviç’e karşı olan sevgi ve hayranlığımı bilir. Bilge Kral’ın kabrine ziyarete giderken Hikmet müdürümün “İrem büyük buluşmaya az kaldı!” cümlesi heyecanımı daha da artırdı. Kabrinin başında dualar okuduk; ardından İzetbegoviç’in, müthiş bir bilgi birikiminin meyvesi olan “Doğu Batı Arasında İslam” isimli

eserini tahlil ettik. Bu kitap hem geçmişe hem de günümüze ışık tutan bir eser.

Saraybosna’nın gündüzü ayrı gecesi ayrı güzel. Henüz yeni akşam olmaya başlamışken şehri izlemenin keyfi bambaşkaydı. Saraybosna öyle bir şehir ki; hüzün, mutluluk ve şaşkınlık duygularını aynı anda yaşayabiliyorsunuz.

Bosna’nın bir diğer cenneti Mostar. Yemyeşil doğası, yaşanmışlıkları ve mimarisiyle bizi kendine hayran bıraktı. Mostar’da ilk durağımız 520 yıl evvel inşa edilen Blagaj Tekkesi’ydi. Bu tekkede zaman zaman zikirler yapılsa da maneviyatını ne yazık ki hissedemedim, bu durum belki de artık tekkenin kendi amacı dışında ziyarete açılmasından kaynaklanıyordur. Fakat yine de mutlaka görülmesi gereken yerlerin başında geliyor.

Mostar Köprüsü, gözümde yalnızca Neretva Nehri’nin süsü değil aynı zamanda yeniden dirilişin de bir sembolü. 1993 yılında Hırvatlar tarafından yıkılan ve 2004 yılında Türkiye’nin öncülüğünde onarılan bu köprünün üzerinde gezmek adeta tarihle kol kola gezmek gibiydi.

Mekânların da bir ruhu vardır. Mostar’da ikindi vakti girdiğimiz, kendi halinde ahşap bir cami... Bu caminin duvarında “sabır” yazıyordu. Sabır, bu coğrafyadaki insanların en iyi bildiği şeydi belki de.

Mostar’ın taşlı sokaklarından son kez geçerken, bana eşlik eden biri vardı: Anılarım... Saraybosna’da gezinirken çok gururlandığımız ve duygulandığımız olaydan bahsetmek istiyorum. Gezi boyunca üzerimizde bayrağımızı taşıdığımız yeleklerimiz vardı. Türk bayraklarını gören bir arkadaş grubu yanımıza gelerek: “Siz buraya yardım mı getirdiniz?” dedi. Şunu anladım ki dünyanın her yerinde “Türk beklenendir.”

Saraybosna’daki yerel halkla anlaşabileceğimiz ölçüde sohbet etmeye çalıştık. Onların sıcacık ve içten gülümsemeleri bizim de içimizi

ısıttı. Belki sohbet ettiğimiz o insanları tekrar göremeyeceğim fakat onların samimiyetlerini asla unutmayacağım.

Bosna gezimiz benim açımdan inanılmaz güzel ve duygu yüklü geçti. Bosna’yla aramda bir ünsiyetin kurulduğunu da hissettim. Özellikle Saraybosna şehri. Oradan bahsederken artık ikinci memleketim diye bahsediyorum.

Samimiyeti ve içtenliğiyle gönlümüze taht kuran çaycı Hüseyin amca, yüzündeki merhametle içimizi ısıtan Hacı dede ve bizi ilk kez görmesine rağmen sanki senelerdir tanışıyormuşuz gibi bizimle sohbet eden Fadile abla sizleri ve güzel Bosna’yı tekrardan görebilmek için dua ediyorum...