Uluslararası Hareketlilik projemizin ilk durağı Makedonya’ydı. Yola çıkmadan önce elimde Yavuz Bülent Bakiler’in Üsküp’ten Kosova’ya kitabı vardı. Kitabın şiirsel anlatımı, zihin dünyamda Makedonya’ya dair büyük bir beklenti oluşturmuştu. Gerçekle karşılaştığımda, belki tam olarak o imgeleri bulamadım, ama bulduğum şey en az onlar kadar kıymetliydi: yaşayan bir tarih, sıcak bir samimiyet ve köklerime dair derin bir bağ.

İlk durağımız Kalkandelen oldu. Kalacağımız yer de buradaydı. Daha ilk andan itibaren bizi karşılayan Cengiz abinin içtenliği, yabancılığımızı bir anda silip attı. Kendisini bir ev sahibi değil, bir kardeş gibi hissettirdi. Bu sıcaklık, yolculuğumuzun duygusal zeminini oluşturdu.

Sabah Üsküp sokaklarına adım attığımızda geçmişin ve bugünün yan yana aktığı bir nehre kapıldık. Şehir belirgin biçimde Müslüman ve Hristiyan kesimlere ayrılmıştı. Fatih Sultan Mehmet’in inşa ettirdiği meşhur Taşköprü’nün çevresini dört bir yandan kuşatan heykeller dikkatimi çekti. Sanki o köprüyü tarihten silmeye, görünmez kılmaya çalışıyorlardı. Ancak bu çabanın kendisi bile Osmanlı izlerini bastıramayacak kadar zayıftı. O an atalarıma bir kez daha hayran kaldım. Üsküp, ayrı bir ülke değil; sanki geçmişin devamıydı. Her adımda bu hissiyat daha da güçlendi.

Tetova’da Alaca Cami karşısında bir kez daha büyülendim. Renk cümbüşüyle göz kamaştıran bu cami, sadece estetik değil, maneviyat anlamında da unutulmazdı. Caminin imamıyla yaptığımız samimi sohbet sırasında, “İyi ki Türkler var,” derken gözlerindeki içtenlik beni derinden etkiledi. Bu sözün altındaki anlam, sadece bir teşekkür değil, bir eksikliğin de fısıltısıydı.

Makedonya’da en çok da şu diyalog hafızama kazındı:

Bir arkadaşımız, görevliye “Burada Türkçe öğrenenler kırık Türkçe ile mi konuşuyorlar?” diye sorduğunda, aldığı yanıt düşündürücüydü: “Kırık olan onların Türkçesi değil, bizim Türkçemiz kırık. Biz İstanbul Türkçesini tek doğru zannediyoruz. Ama onların konuştuğu; Azeri’nin, Arnavut’un, Çerkes’in Türkçesi.”

Bu söz, sadece dil üzerine değil, kimlik ve aidiyet üzerine de uzun uzun düşündürdü beni.

Bu yolculuk bana sadece yeni yerler göstermedi. Aynı zamanda geçmişime yeni bir pencereden bakmayı, aidiyetin sadece toprakla değil, insanla ve duyguyla da kurulduğunu öğretti. Makedonya, belki küçük bir ülke ama bende büyük bir iz bıraktı.

Bosna-Hersek: Ruhumu Saran Derinlikli Bir Deneyim

Bosna-Hersek ise benim için yalnızca bir gezi değil, adeta bir içsel yolculuk hâline geldi. Bu ülkeye yönelik okumam, İslam düşüncesinin modernite ile ilişkisini sorgulayan Doğu Batı Arasında İslam adlı eser oldu. Kitap, Bosna’nın tarihi bağlamı içerisinde İslam’ın hem entelektüel hem de toplumsal düzeyde nasıl bir duruş sergilediğini ele alırken, gezim boyunca bu kavramlarla yerinde yüzleşme imkânı buldum.

Sarajevo sokaklarında yürürken, geçmişin izlerini taşıyan taş binalar, camiler, köprüler ve hanlar aracılığıyla Osmanlı’nın kültürel mirasına tanıklık ettim. Bu tanıklık yalnızca tarihî değil, duygusal bir

deneyime de dönüştü. Özellikle camilerin, Sırp savaşları sonrası güvenlik gerekçesiyle vakit namazları dışında kapalı olması, inanç özgürlüğü ve kültürel devamlılık üzerine düşünmeme sebep oldu. Bu durum, beni derin bir hüzne sevk etti.

Bosna’nın yüksek dağlarında gördüğüm dev haç işareti karşısında şaşkınlık yaşarken, aklımda bir cümle yankılandı: "İstediğiniz kadar dağlara haç koyun, gökyüzüne her baktığınızda hilali göreceksiniz." Bu anlamlı söz, Bosna'nın manevî direncini, inancını ve kimliğini en güçlü biçimde özetliyordu. Bu coğrafya, yalnızca geçmişin izlerini değil, aynı zamanda bugün hâlâ süren bir hafıza mücadelesini barındırıyordu.

Bosna, bir yönüyle yarım kalmış bir hikâye gibiydi. Acıların, savaşın ve yıkımın gölgesinde büyüyen ama hâlâ umut ve inançla ayakta duran bir şehir. Ve benim gözümde, yüzyılların ötesinden gelen Osmanlı mirasını taşıyan, her Osmanlı torununun mutlaka görmesi gereken bir diyar. Bosna, sadece gezilecek değil; hissedilecek, düşünülerek yaşanacak bir tecrübedir.

Bosna’da geçirdiğimiz süre boyunca yerel halkın sıcaklığı ve samimiyeti, bu yolculuğu unutulmaz kıldı. Yurda ilk vardığımızda bizi içtenlikle karşılayan Nermina, kültürel bağ kurmanın en somut örneklerinden biriydi. Sokakta karşılaştığımız Fadile, bizi yöresel mantıcıya yönlendirerek misafirperverliğini gösterdi. İnternette hakkında sıkça okuduğumuz ve neredeyse bir efsaneye dönüşmüş “Çaycı Hüseyin Dayı” ile tanışmak ise bambaşka bir anıydı. Onun güler yüzü ve sohbeti, Bosna halkının ne denli içten ve yardımsever olduğunu gözler önüne serdi.

Elbette bu kültürel yolculuk, sadece insanlarla değil, tatlarla da zenginleşti. Boşnak böreği, mantısı ve hurmašica gibi geleneksel tatlılar, kültürel kimliğin yalnızca tarih ve gelenekle değil, mutfakla da taşındığını gösterdi. Bu yemekler, coğrafyanın ruhunu damağımıza taşıdı.

Ortak Bir Hafızaya Dokunmak

Makedonya ve Bosna-Hersek, yalnızca farklı coğrafyalar değil, aynı zamanda ortak tarihimizin ve kültürel mirasımızın yaşayan parçalarıdır. Bu uluslararası hareketlilik projesi sayesinde geçmişle bağ kurmak, bugünü anlamak ve geleceğe daha bilinçli bakmak adına önemli bir adım atmış oldum. Bosna’nın her köşesinde hissettiğim aidiyet duygusu, Osmanlı izlerini taşıyan taş sokaklarda duyduğum gurur ve camilerin sessiz çığlığı, bu yolculuğu sıradan bir seyahatin çok ötesine taşıdı.